Shloka 303
जवेनाभ्यपतन् हृष्टा घ्नन्तो दौर्योधनं बलम् । दूसरी ओर पराक्रमी अर्जुनने रथसेनापर आक्रमण किया। माद्रीकुमार नकुल-सहदेव और महारथी सात्यकि हर्षमें भरकर दुर्योधनकी सेनाका संहार करते हुए बड़े वेगसे शकुनिपर टूट पड़े
javena abhyapatan hṛṣṭā ghnantaḥ dauryodhanaṃ balam | dvitīyāṃ diśi parākramī arjunaḥ ratha-senām upari ākrāmat | mādrī-kumārau nakula-sahadevau ca mahā-rathī sātyakiś ca harṣeṇa pūritāḥ duryodhanasya senāṃ saṃharantaḥ mahā-javena śakunim upari nipetuḥ |
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਂ ਵੇਗ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਪਏ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ-ਕੁੱਟਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਰਥ-ਦਲਾਂ ਉੱਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲਿਆ। ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਕੁਲ-ਸਹਦੇਵ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰੀ ਵੇਗ ਨਾਲ ਸ਼ਕੁਨੀ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a battlefield ethic of targeting decisive nodes—leaders and instigators—rather than merely clashing with anonymous masses. It also reflects kṣatriya-dharma in its stark form: disciplined courage, coordinated assault, and the pursuit of strategic objectives amid the moral gravity of large-scale destruction.
Sañjaya reports that the Pāṇḍava side surges forward: Arjuna attacks the chariot formations, while Nakula, Sahadeva, and Sātyaki—exultant and forceful—cut through Duryodhana’s troops and then rush to engage Śakuni directly.