Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

विशीर्णनागाश्वर॒थ प्रवीरं बल॑ त्वदीयं यमराष्ट्रकल्पम्‌ । अन्योन्यमासाद्य हत॑ महद्वि- नराश्वनागैर्गिरिकूटकल्पै:,“नरेश्वर! तुम्हारी सेनाके हाथी, घोड़े, रथ और प्रमुख वीर नष्ट- भ्रष्ट हो गये। सारी सेनामें यमराजका राज्य-सा हो गया है। पर्वतशिखरोंके समान विशाल हाथी, घोड़े और पैदल मनुष्य एक-दूसरेसे टक्कर लेकर अपने प्राण खो बैठे हैं

sañjaya uvāca | viśīrṇa-nāgāśva-ratha-pravīraṃ balaṃ tvadīyaṃ yama-rāṣṭra-kalpam | anyonyam āsādya hataṃ mahad vinarāśva-nāgair giri-kūṭa-kalpaiḥ ||

ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ! ਤੇਰੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੀਰ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਾਰਾ ਰਣਭੂਮੀ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਗਵਾ ਬੈਠੇ ਹਨ।

विशीर्णshattered, broken
विशीर्ण:
Karta
TypeAdjective
Rootविशीर्ण (वि-शीर्ण, √शॄ/√शृ 'to break, decay' past participle)
FormNeuter, Nominative, Singular
नागelephants
नाग:
Karta
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Nominative, Plural
अश्वhorses
अश्व:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Nominative, Plural
रथchariots
रथ:
Karta
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रवीरम्chief hero/warrior
प्रवीरम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रवीर
FormMasculine, Accusative, Singular
बलम्army, force
बलम्:
Karta
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Nominative, Singular
त्वदीयम्your (belonging to you)
त्वदीयम्:
Karta
TypeAdjective
Rootत्वदीय
FormNeuter, Nominative, Singular
यमof Yama (Death)
यम:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयम
FormMasculine, Genitive, Singular
राष्ट्रkingdom, realm
राष्ट्र:
Karta
TypeNoun
Rootराष्ट्र
FormNeuter, Nominative, Singular
कल्पम्like, resembling
कल्पम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकल्प
FormNeuter, Accusative, Singular
अन्योन्यम्one another (mutually)
अन्योन्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्योन्य
FormNeuter, Accusative, Singular
आसाद्यhaving encountered/attacked
आसाद्य:
Karana
TypeVerb
Rootआ-√सद्
FormAbsolutive (Gerund)
हताःslain, killed
हताः:
Karta
TypeAdjective
Rootहत (√हन् past participle)
FormMasculine, Nominative, Plural
महत्great, huge
महत्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative, Singular
विनराःmen (foot-soldiers)
विनराः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Plural
अश्वby/with horses
अश्व:
Karana
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Instrumental, Plural
नागैःby/with elephants
नागैः:
Karana
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Instrumental, Plural
गिरिmountain
गिरि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगिरि
FormMasculine, Nominative, Singular
कूटpeak, summit
कूट:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकूट
FormNeuter, Nominative, Singular
कल्पैःlike, comparable to
कल्पैः:
Karana
TypeAdjective
Rootकल्प
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
N
Nareśvara (the king, i.e., Dhṛtarāṣṭra as addressee)
Y
Yama
E
elephants
H
horses
C
chariots
W
warriors/men