Shloka 78
तदनन्तर कर्ण (सावधान होकर) शत्रुओंपर बहुत-से बाणसमूहोंकी वर्षा करने लगा। उस समय जैसे अस्ताचलकी ओर जाते हुए सूर्यमण्डल और उसकी किरणें लाल हो जाती हैं, उसी प्रकार खूनसे लाल हुआ वह शरसमूहरूपी किरणोंसे सुशोभित हो रहा था ।।
tadanantaraṁ karṇaḥ sāvadhānaḥ śatrūn prati bahūn bāṇasaṁghān varṣayām āsa | tasmin kāle yathā astācalam abhigacchataḥ sūryamaṇḍalasya raśmayaś ca lohitā bhavanti, tathā rudhireṇa lohitaḥ sa śarasaṁgho raśmivat śobhām avāpa || bāhvantareṇādhirathena vimuktān bāṇān mahāhīn iva dīpyamānān | vyadhvaṁsayann arjunabāhumuktāḥ śarāḥ samāsādya diśaḥ śitāgrāḥ ||
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਤਦਨੰਤਰ ਕਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਘਣੇ ਤੀਰ-ਵਰ੍ਹੇ ਵਰਸਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਿਵੇਂ ਅਸਤਾਚਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਿਆਂ ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਉਹ ਸ਼ਰ-ਸਮੂਹ ਕਿਰਣਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ। ਅਧਿਰਥਪੁੱਤਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਛੁੱਟੇ, ਮਹਾਂ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਦਹਕਦੇ ਤੀਰ ਅਰਜੁਨ ਦੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਮਾਰ ਕੇ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya ideal of vigilant resolve and skill in battle, while also reminding the reader—through the sunset-blood imagery—of war’s grim cost and the transience of glory.
Karna, described as Adhiratha, unleashes blazing volleys of arrows. Arjuna counters with sharp shafts; the two streams meet mid-course, and Karna’s arrows shatter Arjuna’s, scattering fragments in all directions.