Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

प्रवृद्धशुद्रद्रमवीरुदोष धी प्रवृद्धनानाविधनिर्सरौकसौ । यथाचलौ वा चलितौ महाबलौ तथा महास्त्रैरितरेतरं हत:,जिनके शिखर, वृक्ष, लता-गुल्म और ओषधि सभी विशाल एवं बढ़े हुए हों तथा जो नाना प्रकारके बड़े-बड़े झरनोंके उद्गमस्थान हों, ऐसे दो पर्वतके समान वे महाबली कर्ण और अर्जुन आगे बढ़कर अपने महान्‌ अस्त्रोंद्वारा एक-दूसरेपर आघात करने लगे

sañjaya uvāca |

pravṛddhaśudradrumavīrudoṣadhī pravṛddhanānāvidhanirjharaukasaū |

yathācalau vā calitau mahābalau tathā mahāstrair itaretaraṃ hataḥ ||

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ, ਦਰੱਖ਼ਤ, ਲਤਾਵਾਂ-ਗੁਲਮ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸਭ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਕੇ ਵਧੀਆਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ-ਸਥਾਨ ਹੋਣ—ਅਜਿਹੇ ਦੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਕਰਣ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

प्रवृद्धgrown, enlarged
प्रवृद्ध:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रवृद्ध (वृध्-क्त)
FormMasculine, Nominative, Dual
शिखरpeaks/summits
शिखर:
Karma
TypeNoun
Rootशिखर
FormNeuter, Accusative, Plural
द्रुमtrees
द्रुम:
Karma
TypeNoun
Rootद्रुम
FormMasculine, Accusative, Plural
वीरुध्creepers/climbers
वीरुध्:
Karma
TypeNoun
Rootवीरुध्
FormFeminine, Accusative, Plural
ओषधिherbs/medicinal plants
ओषधि:
Karma
TypeNoun
Rootओषधि
FormFeminine, Accusative, Plural
धीindeed/also (particle; as read in this pāṭha)
धी:
TypeIndeclinable
Rootधी
प्रवृद्धgrown, enlarged
प्रवृद्ध:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रवृद्ध (वृध्-क्त)
FormMasculine, Nominative, Dual
नानाvarious
नाना:
TypeIndeclinable
Rootनाना
विधkinds/types
विध:
Karma
TypeNoun
Rootविध
FormMasculine, Accusative, Plural
निर्झरwaterfalls/streams
निर्झर:
Karma
TypeNoun
Rootनिर्झर
FormMasculine, Accusative, Plural
ओकसौabodes/sources (dwelling-places)
ओकसौ:
Karta
TypeNoun
Rootओकस्
FormNeuter, Nominative, Dual
यथाas/like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
अचलौtwo mountains
अचलौ:
Karta
TypeNoun
Rootअचल
FormMasculine, Nominative, Dual
वाor/indeed
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
चलितौmoved/shaken
चलितौ:
Karta
TypeAdjective
Rootचलित (चल्-क्त)
FormMasculine, Nominative, Dual
महाबलौvery mighty (two)
महाबलौ:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबल
FormMasculine, Nominative, Dual
तथाso/thus
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
महास्त्रैःwith great weapons/missiles
महास्त्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootमहास्त्र
FormNeuter, Instrumental, Plural
इतरेतरम्each other (mutually)
इतरेतरम्:
TypeIndeclinable
Rootइतरेतर
हतःstruck/attacked (lit. ‘smitten’)
हतः:
TypeVerb
Rootहत (हन्-क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Karṇa
A
Arjuna
M
mahāstra (great weapons)
M
mountains (acala)