Shloka 153
Devanagari script
सम॑ प्रमथ्याशु परान् समन्ततः शरोत्तमैर्द्घादशभिश्न सूतजम् | यह देख अर्जुनने उनके धनुष
Translation
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇਕੋ ਵਾਰ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼, ਤਰਕਸ਼, ਧਵਜ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ—ਸਭ ਕੁਝ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਖੜੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੇਧ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੂਤਪੁਤਰ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਵੀ ਬਾਰਾਂ ਬਾਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।
Word by Word
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम्
प्रमथ्यhaving crushed/overpowered
प्रमथ्य:
TypeVerb
Rootप्र + मथ्
Formल्यप् (absolutive/gerund), parasmaipada (usage-neutral here)
आशुquickly
आशु:
TypeIndeclinable
Rootआशु
परान्others; enemies
परान्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
Formmasculine, accusative, plural
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः
शर-उत्तमैःwith excellent arrows
शर-उत्तमैः:
Karana
TypeNoun
Rootशरोत्तम
Formmasculine, instrumental, plural
द्वादशभिःwith twelve
द्वादशभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootद्वादश
Formmasculine/neuter (agreeing with implied 'शरैः'), instrumental, plural
नुindeed/now (emphatic particle)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
सूतजम्the charioteer’s son (Karna)
सूतजम्:
Karma
TypeNoun
Rootसूतज
Formmasculine, accusative, singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes