Shloka 1
संजय कहते हैं--महाराज! वृषसेनने नकुलके धनुष और तलवारको काट दिया है, वे रथहीन हो गये हैं, शत्रुके बाणोंसे पीड़ित हैं तथा कर्णके पुत्रने अपने अस्त्रोंद्वारा उन्हें पराजित कर दिया है, यह जानकर श्रेष्ठ पुरुष भीमसेनके आदेशसे हाथोंमें अस्त्र-शस्त्र लिये शत्रुओंका सामना करनेमें समर्थ ट्रुपदके पाँच श्रेष्ठ पुत्र, छठे सात्यकि तथा द्रौपदीके पाँच पुत्र--ये ग्यारह वीर आपके पक्षके हाथी, घोड़े, रथ और पैदल सैनिकोंका अपने सर्पतुल्य बाणोंद्वारा संहार करते हुए रथोंद्वारा वहाँ शीघ्रतापूर्वक आ पहुँचे। उस समय उनके रथकी पताकाएँ वायुके वेगसे फहरा रही थीं। उनके घोड़े उछलते हुए आ रहे थे और वे सब-के- सब जोर-जोरसे गर्जना कर रहे थे
sañjaya uvāca—mahārāja! vṛṣasenena nakulasya dhanuḥ khaḍgaṃ ca chittvā taṃ rathahīnaṃ kṛtavān; śatrubāṇapīḍitaṃ ca karṇaputreṇa svāstrabalena parājitaṃ jñātvā, śreṣṭhapuruṣa-bhīmasenasyājñayā hastāyudhāḥ śatrūn prati samarthāḥ—drupadasya pañca śreṣṭhaputrāḥ, ṣaṣṭhaḥ sātyakiḥ, draupadyāḥ pañca putrāś ca—ete ekādaśa vīrāḥ, tava pakṣasya gaja-aśva-ratha-pādātān sarpavat-tulyaiḥ śaraiḥ saṃharantaḥ rathaiḥ tatra śīghram upāyayuḥ. tadā teṣāṃ rathadhvajā vāyuvegena phalanti sma; teṣāṃ hayā uccalantaḥ samāyānti sma; sarve ca mahāsvanena nādantaḥ sma.
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਮਹਾਰਾਜ! ਵ੍ਰਿਸ਼ਸੇਨ ਨੇ ਨਕੁਲ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਖੜਗ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਰਥਹੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਸ਼ਤਰੂ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਰਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਬਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਧਾਰ ਕੇ ਸ਼ਤਰੂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਗਿਆਰਾਂ ਵੀਰ—ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਪੰਜ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ, ਛੇਵਾਂ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ—ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਸੱਪ ਵਰਗੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਪੱਖ ਦੇ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥ-ਧਵਜ ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਫੜਫੜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਘੋੜੇ ਉਛਲਦੇ ਹੋਏ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਉੱਚੀ ਗੱਜਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
संजय उवाच