Shloka 25
ततोडन्तरिक्षे च रथाश्चनागं चिच्छेद तूर्ण नकुलश्रित्रयोधी । ते प्रापतन्नसिना गां विशस्ता यथाश्वमेधे पशव: शमित्रा
sañjaya uvāca |
tato 'ntarikṣe ca rathāś ca nāgaṃ ciccheda tūrṇaṃ nakulaḥ śitatrayodhī |
te prāpatann asinā gāṃ viśastā yathāśvamedhe paśavaḥ śamitrā ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਫਿਰ ਅਜੀਬ ਢੰਗ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਿੱਖੇ ਯੋਧੇ ਨਕੁਲ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਘੁਮਾਉਂਦਿਆਂ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਕੱਟ ਡਾਲਿਆ। ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਉਂ ਡਿੱਗ ਪਏ ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮਿਤ੍ਰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵੱਲੋਂ ਵਧ ਕੀਤੇ ਪਸ਼ੂ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses sacrificial imagery to frame battlefield killing as grimly systematic and inevitable: martial action can resemble ritual dispatch, highlighting how war turns life into offerings. It invites reflection on the ethical weight of violence even when performed as a warrior’s duty.
Sañjaya describes Nakula’s swift swordsmanship: he cuts down enemy chariots and an elephant, and the slain fall to the ground. Their fall is compared to animals killed by the śamitṛ in the Aśvamedha sacrifice.