Shloka 236
ब्रवीहि मां त्वं पुनरुत्तरं वच- स्तथा प्रवक्ष्याम्यहमर्थसिद्धये । देवराजकुमार अर्जुनको उस समय बड़ा पश्चात्ताप हुआ। उन्होंने लंबी साँस खींचते हुए फिरसे तलवार खींच ली। यह देख भगवान् श्रीकृष्णने कहा--'अर्जुन! यह क्या? तुम आकाशके समान निर्मल इस तलवारको पुनः क्यों म्यानसे बाहर निकाल रहे हो? तुम मुझे मेरी बातका उत्तर दो। मैं तुम्हारा अभीष्ट अर्थ सिद्ध करनेके लिये पुनः कोई योग्य उपाय बताऊँगा'
bravīhi māṃ tvaṃ punar uttaraṃ vacas tathā pravakṣyāmy aham artha-siddhaye |
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ— “ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰ ਦੱਸ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਹਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰਾ ਅਭਿਪ੍ਰੇਤ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇ।” ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁੜ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚ ਲਈ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਕਿਹਾ— “ਅਰਜੁਨ! ਇਹ ਕੀ? ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਨਿਰਮਲ ਇਸ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮੁੜ ਮਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਉਂ ਕੱਢ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇ; ਤੇਰੇ ਅਭੀਸ਼ਟ ਅਰਥ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਮੈਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਯੋਗ ਉਪਾਅ ਦੱਸਾਂਗਾ।”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes disciplined speech and deliberate counsel: before acting—especially in anger or remorse—one should articulate one’s position clearly and accept guidance aimed at accomplishing the goal through a proper, dharmic means (artha-siddhi through suitable upāya), rather than through impulsive violence.
Sañjaya narrates that Arjuna, seized by regret, draws his sword again. Kṛṣṇa intervenes, questions the act, and urges Arjuna to respond to him; Kṛṣṇa then offers to indicate an appropriate course to fulfill Arjuna’s intended purpose without letting emotion drive him into a wrongful deed.