Shloka 11
दुःशासनवधः (Duḥśāsana-vadha) — Bhīma’s vow-fulfillment in combat
न शेकुर्यन्तवन्तो5पि राधेयं प्रतिवीक्षितुम् । वे सब महारथी प्रयत्नपूर्वक बाणसमूहोंकी वर्षा और तोमरोंका प्रहार करते हुए भी राधापुत्रको देख न सके ।। तांश्व सर्वान् महेष्वासान् सर्वशस्त्रास्त्रपारग:
sañjaya uvāca | na śekur yantavanto 'pi rādheyaṃ prativīkṣitum | te sarve mahārathī prayatnapūrvakaṃ bāṇasamūhānāṃ varṣaṃ tomaraprahāraṃ ca kurvāṇā api rādhāputraṃ draṣṭuṃ na śekuḥ || tāṃś ca sarvān maheṣvāsān sarvaśastrāstrapāragaḥ ||
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਹ ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਰਾਧੇਯ ਨੂੰ ਤੱਕ ਵੀ ਨਾ ਸਕੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਝੋਕੇ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਤੋਮਰਾਂ ਦੇ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਧਾ-ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸਿਆ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਉਹ, ਸਭ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਮਹਾਧਨੁਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਟ ਗਿਆ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how sheer martial effort and weaponry do not guarantee success; in the Mahabharata’s ethical frame, prowess, confidence, and the momentum of fate can render even elite warriors ineffective. It also underscores the ideal of complete mastery (sarva-śastra-astra-pāraga) as a defining trait of a great warrior.
Sanjaya describes a moment in the battle where multiple top-tier warriors attack Karna with intense volleys of arrows and spear-strikes, yet they cannot even properly perceive or fix their gaze on him—suggesting Karna’s overwhelming dominance, speed, or tactical superiority as he confronts them.