Shloka 23
Karṇa-parva Adhyāya 58 — Arjuna’s Arrow-Storm and Relief of Bhīmasena
Devanagari script
यथा हि समरे द्रोण: पार्षतं वीक्ष्य मारिष
Translation
ਜਿਵੇਂ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਪਾਰਸ਼ਤ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਖਿੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਰਸ਼ਤ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਵੀ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਸਮਝਣ ਲੱਗਾ।
Word by Word
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
Formmasculine, locative, singular
द्रोणःDrona
द्रोणः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रोण
Formmasculine, nominative, singular
पार्षतम्the son of Prishata (Dhrishtadyumna)
पार्षतम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्षत
Formmasculine, accusative, singular
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
TypeVerb
Root√ईक्ष्
Formabsolutive (क्त्वा/ल्यप्), parasmaipada (usage-neutral here)
मारिषO venerable one (term of address)
मारिष:
TypeNoun
Rootमारिष
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes