Shloka 140
अर्जुनस्य शीघ्रप्रयाणं भीम-शकुनियुद्धं च
Arjuna’s Rapid Advance and the Bhīma–Śakuni Encounter
ध्वजं छत्रं पताकाश्न खड्गं शक्ति गदां तथा । जन्रुदेशे च सुभृशं वत्सदन्तैरताडयत्
dhvajaṁ chatraṁ patākāś ca khaḍgaṁ śaktiṁ gadāṁ tathā | grīvā-deśe ca subhṛśaṁ vatsadantair atāḍayat ||
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਅਸ਼ਵਤ्थਾਮਾ ਦਾ ਧਵਜ, ਛਤਰ ਅਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਤਲਵਾਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਗਦਾ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ “ਵਤਸਦੰਤ” ਨਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕੰਠ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਤੀਖਾ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰ ਕੇ ਡੂੰਘਾ ਘਾਵ ਲਾਇਆ—ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਦਿਖਾਂਦਿਆਂ, ਬੇਕਾਰ ਕ੍ਰੂਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਨਿਗ੍ਰਹ ਨੂੰ ਹੀ ਲਕਸ਼ ਬਣਾਇਆ।
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid battle, strength is ideally governed by restraint and purpose: Arjuna’s action emphasizes disabling an opponent by breaking weapons and symbols of power, rather than pursuing gratuitous harm—an application of kṣatriya-dharma where force is used decisively but with an ethical aim.
Sañjaya narrates that Arjuna rapidly destroys Aśvatthāman’s martial equipment—ensign, parasol, banners, sword, spear, and mace—and then delivers a powerful strike to the neck-region using ‘Vatsadanta’ arrows, leaving Aśvatthāman wounded and effectively checked in combat.