Shloka 40

धर्मरहस्योपदेशः

Dharma-rahasya Instruction: Vows, Truth, and Non-injury

Devanagari script

सोअन्यत्‌ कार्मुकमादाय सूतपुत्रं वृकोदर:,राजन! मर्मज्ञ भीमसेनने दूसरा धनुष लेकर सूतपुत्रके मर्मस्थानोंमें पैने बाणोंद्वारा प्रहार किया और पृथ्वी तथा आकाशको कंँपाते हुए-से उन्होंने बड़े जोरसे गर्जना की

Transliteration

sa anyat kārmukam ādāya sūtaputraṁ vṛkodaraḥ, rājan! marmajñaḥ bhīmasenaḥ sūtaputrasya marmasthāneṣu tīkṣṇaiḥ bāṇaiḥ prahāraṁ cakāra, pṛthivīm ākāśaṁ ca kampayann iva sa mahābalena nanāda.

Translation

ਤਦ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਹੋਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਮਰਮ-ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਐਸੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਕੰਬ ਉਠੇ ਹੋਣ।

Word by Word

• सः: he (Bhima)
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अन्यत्: another
• अन्यत्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अन्य
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• कार्मुकम्: bow
• कार्मुकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कार्मुक
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• आदाय: having taken
• आदाय: Karma
• Type: Verb
• Root: आ + दा
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), indeclinable

• सूतपुत्रम्: the charioteer’s son (Karna)
• सूतपुत्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सूतपुत्र
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• वृकोदरः: Vrikodara (Bhima)
• वृकोदरः: Karta
• Type: Noun
• Root: वृकोदर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• राजन्: O king
• राजन्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• मर्मज्ञः: knower of vital spots
• मर्मज्ञः: Karta
• Type: Adjective
• Root: मर्मज्ञ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• भीमसेनः: Bhimasena
• भीमसेनः: Karta
• Type: Noun
• Root: भीमसेन
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• Vṛkodara (Bhīma/Bhīmasena)
• Sūtaputra (Karṇa)
• bow
• arrows
• earth (pṛthivī)
• sky (ākāśa)