Shloka 89
युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा
Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya
तत् तु विप्रहतं सैन्यं भीमसेनमुखास्तदा
tat tu viprahataṃ sainyaṃ bhīmasenamukhās tadā
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਪਰ ਉਹ ਫੌਜ, ਭਿਆਨਕ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲੀ ਤੇ ਟੁੱਟੀ-ਬਿੱਖਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ; ਤਦ ਵੀ ਭੀਮਸੈਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਖੜੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਤੀਬਰ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores a recurring Mahabharata ethic of leadership under crisis: when a force is battered, the presence of a steadfast front-line leader (here, Bhīmasena) becomes decisive for morale and continued resistance, even amid the destructive momentum of war.
Sanjaya reports that the army has been heavily struck and disrupted; at that moment it is characterized as being led from the front by Bhīmasena and the foremost fighters, indicating a rallying or continued engagement after suffering severe blows.