Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

Adhyāya 36: Ghora-yuddha-varṇanam

A Clinical Description of the Intensified Engagement

संजय उवाच इति बहु परुष॑ प्रभाषति प्रमनसि मद्रपतौ रिपुस्तवम्‌ । भृशमभिरुषित: परंतप: कुरुपृतनापतिराह मद्रपम्‌,संजयने कहा--राजन्‌! जब महामना मद्रराज शल्य इस प्रकार शत्रुकी प्रशंसासे सम्बन्ध रखनेवाली बहुत-सी कड़वी बातें सुनाने लगे, तब कौरव-सेनापति शत्रुसंतापी कर्ण अत्यन्त क्रोधसे जल उठा और शल्यसे बोला

sañjaya uvāca — iti bahu paruṣaṃ prabhāṣati pramanasi madrapatau ripu-stavam | bhṛśam abhiruṣitaḥ paraṃtapaḥ kuru-pṛtanā-patir āha madrapam ||

ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਦੋਂ ਮਹਾਮਨਾ ਮਦ੍ਰਰਾਜ ਸ਼ਲ੍ਯ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਗੱਲਾਂ ਬੋਲਣ ਲੱਗਾ, ਤਦੋਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਸੰਤਾਪੀ ਕੁਰੂ-ਸੈਨਾਪਤੀ ਕਰਣ ਤੀਬਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਮਦ੍ਰਰਾਜ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ।

संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karma
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
इतिthus
इति:
Karma
TypeIndeclinable
Rootइति
बहुmuch, many
बहु:
Karma
TypeAdjective
Rootबहु
FormNeuter, Accusative, Singular
परुषम्harsh (speech)
परुषम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरुष
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रभाषतिspeaks forth
प्रभाषति:
Karma
TypeVerb
Rootभाष्
FormPresent, 3, Singular
प्रमनसिwhen (he was) well-disposed / in a pleased mind
प्रमनसि:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootप्रमनस्
FormMasculine, Locative, Singular
मद्रपतौin/with regard to the lord of Madra (Shalya)
मद्रपतौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमद्रपति
FormMasculine, Locative, Singular
रिपु-स्तवम्praise of the enemy
रिपु-स्तवम्:
Karma
TypeNoun
Rootरिपुस्तव
FormNeuter, Accusative, Singular
भृशम्exceedingly
भृशम्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
अभिरुषितःgreatly enraged
अभिरुषितः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभि-रुष्
FormMasculine, Nominative, Singular
परंतपःfoe-scorcher (Karna)
परंतपः:
Karta
TypeNoun
Rootपरंतप
FormMasculine, Nominative, Singular
कुरु-पृतना-पतिःcommander of the Kuru army
कुरु-पृतना-पतिः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरुपृतनापति
FormMasculine, Nominative, Singular
आहsaid
आह:
Karma
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect, 3, Singular
मद्रपम्the Madra king (Shalya)
मद्रपम्:
Karma
TypeNoun
Rootमद्रप
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Karna
Ś
Śalya (Madra king)
M
Madra
K
Kuru army