Shloka 23

काकोपमोपदेशः

The Crow-and-Swan Exemplum as Counsel to Karṇa

Devanagari script

तामापतन्तीं सहसा धर्मराज: शितै: शरै:

Transliteration

tām āpatantīṁ sahasā dharmarājaḥ śitaiḥ śaraiḥ

Translation

ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਧਾਵਾ ਕਰਦੀ ਆਈ, ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ; ਯੁੱਧ ਦੇ ਕੋਲਾਹਲ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਨਿਰਣਾਇਕ ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ ਜਵਾਬ ਪਾਂਦੀ ਹੈ।

Word by Word

• ताम्: her
• ताम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आपतन्तीम्: falling/charging upon (him)
• आपतन्तीम्: Karma
• Type: Verb
• Root: आपत् (धातु) → आपतन्ती (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सहसा: suddenly, at once
• सहसा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)

• धर्मराजः: Dharmaraja (Yudhishthira)
• धर्मराजः: Karta
• Type: Noun
• Root: धर्मराज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शितैः: with sharp
• शितैः: Karana
• Type: Adjective
• Root: शित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• शरैः: arrows
• शरैः: Karana
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)
• arrows (śara)