Shloka 41

Adhyāya 18 — Sequential Duels and Formation Pressure

Ulūka–Yuyutsu; Śakuni–Sutasoma; Kṛpa–Dhṛṣṭadyumna; Kṛtavarmā–Śikhaṇḍin

Devanagari script

रथांश्व बहुधा भग्नान्‌ हेमकिड्किणिन: शुभान्‌

Transliteration

sañjaya uvāca | rathān aśvān bahudhā bhagnān hemakiṅkiṇinaḥ śubhān |

Translation

ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—“ਵੇਖੋ—ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਕਈ ਸੁੰਦਰ ਰਥ ਅਨੇਕਾਂ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਕੇ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲੱਥਪੱਥ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗੇ ਪਏ ਹਨ। ਰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕਰਸ਼ ਤੇ ਉਪਾਸੰਗ, ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਧੁੱਜੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਖਿੱਲਰੇ ਪਏ ਹਨ; ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਚਿੱਟੇ ਸ਼ੰਖ ਵੀ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਪਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਕਈ ਹਾਥੀ ਜੀਭ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਣ, ਢਹਿ ਪਏ ਹਨ।”

Word by Word

• रथान्: chariots
• रथान्: Karma
• Type: Noun
• Root: रथ
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• अश्वान्: horses
• अश्वान्: Karma
• Type: Noun
• Root: अश्व
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• बहुधा: in many ways; into many pieces
• Type: Indeclinable
• Root: बहुधा

• भग्नान्: broken; shattered
• Type: Adjective
• Root: भग्न
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• हेमकिङ्किणिनः: adorned with golden tinkling bells
• Type: Adjective
• Root: हेमकिङ्किणिन्
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• शुभान्: splendid; auspicious
• Type: Adjective
• Root: शुभ
• Form: Masculine, Accusative, Plural

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• chariots (ratha)
• horses (aśva)
• golden bells (hemakiṅkiṇī)
• harness straps (anukarṣa)
• quivers/weapon-cases (upāsaṅga)
• banners (patākā)
• standards (dhvaja)
• white conches (śveta-śaṅkha)
• elephants (hastin)