Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

द्रोणेन दुर्योधनस्य कवचबन्धनम् — Drona’s Mantra-Bound Armor for Duryodhana

अकृष्टपच्या पृथिवी आसीदू वैन्यस्य कामधुक्‌ । सर्वा: कामदुघा गाव: पुटके पुटके मधु,वेननन्दन पृथुके लिये यह पृथ्वी कामधेनु हो गयी थी। उनके राज्यमें बिना जोते ही पृथ्वीसे अनाज पैदा होता था। उस समय सभी गौएँ कामधेनुके समान थीं। पत्ते-पत्तेमें मधु भरा रहता था

akṛṣṭapacyā pṛthivī āsīd vainyasya kāmadhuk | sarvāḥ kāmadughā gāvaḥ puṭake puṭake madhu |

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ— “ਵੇਨਨੰਦਨ ਪૃਥੂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਕਾਮਧੇਨੂ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਬਿਨਾਂ ਜੋਤੇ ਹੀ ਅਨਾਜ ਉੱਗ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਸਭ ਗਾਂਵਾਂ ਕਾਮਦੁਘਾ ਸਨ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਪੱਤੇ ਵਿੱਚ ਮਧੁ ਭਰਿਆ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।”

अकृष्टपच्याyielding produce without ploughing
अकृष्टपच्या:
Karta
TypeAdjective
Rootअकृष्टपच्य
FormFeminine, Nominative, Singular
पृथिवीthe earth
पृथिवी:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
वैन्यस्यof Vainya (Pr̥thu, son of Vena)
वैन्यस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवैन्य
FormMasculine, Genitive, Singular
कामधुक्wish-fulfilling cow
कामधुक्:
Karta
TypeNoun
Rootकामधुक्
FormFeminine, Nominative, Singular
सर्वाःall
सर्वाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Nominative, Plural
कामदुघाःyielding all desires
कामदुघाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकामदुघ
FormFeminine, Nominative, Plural
गावःcows
गावः:
Karta
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Nominative, Plural
पुटकेin a leaf-cup / in a small receptacle
पुटके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुटक
FormMasculine, Locative, Singular
पुटकेin each leaf-cup (repeated for distributive sense)
पुटके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुटक
FormMasculine, Locative, Singular
मधुhoney
मधु:
Karta
TypeNoun
Rootमधु
FormNeuter, Nominative, Singular

नारद उवाच

N
Narada
V
Vena
P
Prithu (Vainya)
E
Earth (Prithivi)
K
Kamadhenu
C
cows
H
honey

Educational Q&A

The verse presents prosperity as a fruit of dharmic governance: when rightful order is restored under a righteous king, nature itself becomes generous—symbolized by the earth as a kāmadhenu and effortless abundance.

Nārada describes the ideal conditions during Pṛthu’s rule (as Vena’s son): the earth yields grain without cultivation, cows become like wish-fulfilling givers, and sweetness (honey) is found everywhere, emphasizing a golden-age-like prosperity.