Previous Verse
Next Verse

Shloka 373

अभिमन्युवधः

Abhimanyu’s Fall and the Battlefield Aftermath

क्षुरप्रेण महातेजास्त्वरमाण: सपत्नजित्‌ | उस समय शत्रुओंपर विजय पानेवाले महातेजस्वी द्रोणाचार्यने शीघ्रता करते हुए एक क्षुप्रके द्वारा अभिमन्युकी मुद्ठीमें स्थित हुए मणिमय मूठसे युक्त खड़गको काट डाला

sañjaya uvāca | kṣurapreṇa mahātejās tvaramāṇaḥ sapatnajit |

ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੇ ਕ੍ਸ਼ੁਰਪ੍ਰ ਨਾਮਕ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਅਭਿਮਨ੍ਯੂ ਦੀ ਮੁੱਠ ਵਿੱਚ ਫੜੀ, ਮਣੀਆਂ ਜੜੀ ਮੂਠ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਡਿਗਾ ਦਿੱਤਾ।

क्षुरप्रेणwith a razor-headed arrow
क्षुरप्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootक्षुरप्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
महातेजाःthe very brilliant one
महातेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहातेजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वरमाणःhastening
त्वरमाणः:
Karta
TypeVerb
Rootत्वर्
FormMasculine, Nominative, Singular
सपत्नजित्conqueror of foes (epithet)
सपत्नजित्:
Karta
TypeNoun
Rootसपत्नजित्
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Droṇācārya
A
Abhimanyu
K
kṣurapra (razor-headed arrow)
K
khaḍga (sword)
G
gem-studded hilt

Educational Q&A

Even in a dharmic framework of warfare, tactical acts like disabling an opponent’s weapon can be decisive; yet the scene also highlights the moral tension of war, where superior skill is used to overpower a valiant but outmatched warrior.

Sañjaya narrates that Droṇa, moving quickly, uses a kṣurapra to cut off Abhimanyu’s gem-hilted sword while Abhimanyu is still gripping it, leaving him disarmed in the midst of battle.