Shloka 133
अभिमन्युवधः
Abhimanyu’s Fall and the Battlefield Aftermath
Devanagari script
हृद्यसम्भ्रान्तवद् राज॑स्तदद्भुतमिवा भवत् । तब अर्जुनकुमारने अश्वत्थामाका ध्वज काटकर शल्यको तीन बाण मारे। राजन! शल्यने भी मनमें तनिक भी सम्भ्रम या घबराहटका अनुभव न करते हुए-से गीधके पंखसे युक्त नौ बाणोंद्वारा अभिमन्युको आहत कर दिया। वह एक अद्भुत-सी बात हुई
Translation
ਰਾਜਨ, ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਚਕਿਤ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ—ਮਾਨੋ ਕੋਈ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਤਦ ਅਰਜੁਨ-ਕੁਮਾਰ ਅਭਿਮਨ੍ਯੂ ਨੇ ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਾਮਾ ਦਾ ਧ੍ਵਜ ਕੱਟ ਕੇ ਸ਼ਲ੍ਯ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਬਾਣ ਮਾਰੇ। ਰਾਜਨ! ਸ਼ਲ੍ਯ ਨੇ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਡਰ ਜਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾ ਆਉਣ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਗਿਦ੍ਹ ਦੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਨੌਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਮਨ੍ਯੂ ਨੂੰ ਘਾਇਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਵਾਕਈ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਗੱਲ ਹੋਈ।
Word by Word
हृदिin the heart/mind
हृदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहृद्
FormNeuter, Locative, Singular
सम्भ्रान्तवत्as if bewildered
सम्भ्रान्तवत्:
TypeAdjective
Rootसम्भ्रान्तवत्
FormNeuter, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
अद्भुतम्wonderful, astonishing
अद्भुतम्:
TypeAdjective
Rootअद्भुत
FormNeuter, Nominative, Singular
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अभवत्became, happened
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes