Shloka 4
द्रोणानीकाभिमुखगमनम्
Abhimanyu advances toward Droṇa’s host
युधामन्युश्न विक्रान्त: शिखण्डी चापराजित: । उत्तमौजाश्र दुर्धर्षो विराटश्व॒ महारथ:,सात्यकि, चेकितान, द्रुपदकुमार धृष्टद्युम्न, पराक्रमी कुन्तिभोज, महारथी द्रुपद, अभिमन्यु, क्षत्रधर्मा, शक्तिशाली बृहत्क्षत्र, चेदिराज धृष्टकेतु, माद्रीकुमार नकुल-सहदेव, घटोत्कच, पराक्रमी युधामन्यु, किसीसे परास्त न होनेवाला वीर शिखण्डी, दुर्धर्षवीर उत्तमौजा, महारथी विराट, क्रोधमें भरे हुए द्रौपदीपुत्र, बलवान् शिशुपालकुमार, महापराक्रमी केकयराजकुमार तथा सहस्रों सूंजयवंशी क्षत्रिय--ये तथा और भी अस्त्रविद्यामें पारंगत एवं रणदुर्मद बहुत-से शूरवीर अपने दलबलके साथ वहाँ उपस्थित थे। इन सबने युद्धकी अभिलाषासे द्रोणाचार्यपर सहसा धावा किया
sañjaya uvāca | yudhāmanyuś ca vikrāntaḥ śikhaṇḍī cāparājitaḥ | uttamaujāś ca durdharṣo virāṭaś ca mahārathaḥ | sātyakiś ca cekitāno drupadakumāro dhṛṣṭadyumno parākramī | kuntibhojaḥ mahārathī drupado 'bhimanyuś ca kṣatradharmā balavān bṛhatkṣatraḥ | cedirājo dhṛṣṭaketuḥ mādrīkumarau nakula-sahadevau ghaṭotkacaś ca parākramī | sahasrāṇi ca śūrajavāṃśīyāḥ kṣatriyāḥ—ete cānye 'pi astravidyā-parāṅgatā raṇa-durmadā bahavaḥ śūrāḥ svadālbalena tatra samupasthitāḥ | te sarve yuddhābhilāṣeṇa droṇācāryam abhitaḥ sahasābhyadravan ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਯੁਧਾਮਨ੍ਯੁ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਜਿਤ ਸ਼ਿਖੰਡੀ, ਦੁರ್ಧਰਸ਼ ਉੱਤਮੌਜਾ, ਮਹਾਰਥੀ ਵਿਰਾਟ, ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਅਤੇ ਚੇਕਿਤਾਨ; ਦ੍ਰੁਪਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਬਲੀ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਕੁੰਤਿਭੋਜ, ਮਹਾਰਥੀ ਦ੍ਰੁਪਦ, ਖ਼ਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਅਭਿਮਨ੍ਯੁ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬ੍ਰਿਹਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰ, ਚੇਦੀ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੁ, ਮਾਦ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਕੁਲ-ਸਹਦੇਵ ਅਤੇ ਵੀਰ ਘਟੋਤਕਚ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੂੰਜਯ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ੂਰ ਖ਼ਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਰਣ-ਉਨਮੱਤ ਅਨੇਕ ਯੋਧੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਲਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਯੁੱਧ ਦੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਅਚਾਨਕ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰ੍ਯ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds kṣatriya-dharma as collective responsibility: when a formidable threat (Droṇa) dominates the field, allied warriors coordinate and act decisively. Ethically, it highlights the tension between duty-bound violence and the disciplined commitment to protect one’s side and uphold pledged obligations in war.
Sañjaya lists leading Pāṇḍava-aligned heroes and their forces assembled on the battlefield. Fired by the will to fight, they launch a sudden, all-sided charge against Droṇācārya, signaling an attempt to check his overwhelming power through concentrated assault.