Shloka 316

Chapter 30: Formation Disruption, Competing War-Cries, and Nīla’s Fall

Droṇa-parva

Devanagari script

गाण्डीवस्य च निर्घोष: श्रुतो दक्षिणतो मया । महाराज! उस समय हमलोग उड़ती हुई धूलराशिसे व्याप्त हुई सेनामें कहीं अर्जुनको देख नहीं पाते थे। मुझे तो दक्षिण दिशाकी ओर केवल उनके धनुषकी टंकार सुनायी देती थी

Transliteration

gāṇḍīvasya ca nirghoṣaḥ śruto dakṣiṇato mayā | mahārāja! tadā vayam uḍḍīyamāna-dhūla-rāśi-vyāptāyāṃ senāyāṃ kvacid arjunaṃ na paśyāmaḥ | mama tu dakṣiṇa-diśi kevalaṃ tasya dhanuṣo ṭaṅkāraḥ śrūyate sma |

Translation

ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਮਹਾਰਾਜ! ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਗੂੰਜ ਸੁਣੀ। ਉੱਡਦੀ ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ; ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਟੰਕਾਰ ਹੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।

Word by Word

• गाण्डीवस्य: of (the bow) Gāṇḍīva
• गाण्डीवस्य: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: गाण्डीव
• Form: Neuter, Genitive, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• निर्घोषः: sound; twang; roar
• निर्घोषः: Karta
• Type: Noun
• Root: निर्घोष
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• श्रुतः: was heard
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत
• Form: Past (perfective participle), Singular, Masculine, Nominative

• दक्षिणतः: from the south; on the right side
• दक्षिणतः: Apadana
• Type: Indeclinable
• Root: दक्षिणतस्

• मया: by me
• मया: Karana
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: —, Instrumental, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• Arjuna
• Gāṇḍīva
• southern direction (dakṣiṇa-diś)