Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

द्रोणवध-प्रश्नः

Droṇa’s Fall: Dhṛtarāṣṭra’s Inquiry

यमाहुरध्यर्धगुणं कृष्णात्‌ पार्थाच्च संयुगे । अभिमन्युं पिशज्ास्तं कुमारमवहन्‌ रणे,जिसे युद्धमें श्रीकृष्ण और अर्जुनसे ड्योढ़ा बताया गया है, उस सुभद्राकुमार अभिमन्युको रणक्षेत्रमें कपिलवर्णवाले घोड़े ले गये

sañjaya uvāca | yam āhur adhyardhaguṇaṁ kṛṣṇāt pārthāc ca saṁyuge | abhimanyuṁ piśaṅgāśvaṁ taṁ kumāram avahan raṇe ||

ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਿਸ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਭਿਮਨ੍ਯੂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਡੇਢ ਗੁਣਾ ਉੱਤਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਪਿਲ ਰੰਗ ਦੇ ਘੋੜੇ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ।

यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Accusative, Singular
आहुःthey said/called
आहुः:
Karta
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect, 3, Plural
अध्यर्धगुणम्one-and-a-half times (in) merit/quality; superior by half again
अध्यर्धगुणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअध्यर्धगुण
FormMasculine, Accusative, Singular
कृष्णात्than Krishna
कृष्णात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Ablative, Singular
पार्थात्than Partha (Arjuna)
पार्थात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Ablative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
संयुगेin battle
संयुगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंयुग
FormNeuter, Locative, Singular
अभिमन्युम्Abhimanyu
अभिमन्युम्:
Karma
TypeNoun
Rootअभिमन्यु
FormMasculine, Accusative, Singular
पिशङ्गास्तम्the tawny/capish-colored one
पिशङ्गास्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपिशङ्ग
FormMasculine, Accusative, Singular
कुमारम्the prince/youth
कुमारम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुमार
FormMasculine, Accusative, Singular
अवहन्carried/drove (along)
अवहन्:
Karta
TypeVerb
Rootवह्
FormImperfect, 3, Plural
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
A
Abhimanyu
K
Krishna
A
Arjuna (Partha)
B
battlefield (raṇa/saṁyuga)
T
tawny (kapila/piśaṅga) horses

Educational Q&A

The verse highlights the Mahabharata’s recurring ethical tension: exceptional personal excellence and youthful valor do not guarantee safety in war. Even the most gifted warrior is subject to the larger forces of dharma, strategy, and destiny; admiration for prowess is tempered by the sobering cost of conflict.

Sanjaya describes Abhimanyu being carried in battle by a chariot drawn by tawny-colored horses, while emphasizing his extraordinary reputation—said to be ‘a measure and a half’ superior even to Krishna and Arjuna in combat.