Shloka 331
Devanagari script
वे जूएके मध्यभागमें और द्रोणाचार्यके लाल घोड़ोंकी पीठपर पैर रखकर खड़े थे। उस अवस्थामें द्रोणाचार्यको उनके ऊपर प्रहार करनेका कोई अवसर ही नहीं दिखायी देता था, यह एक अदभुत-सी बात हुई ।। क्षिप्रं श्येनस्थ चरतो यथैवामिषगृद्धिन: । तद्धदासीदभीसारो द्रोणपार्षतयो रणे
Translation
ਉਹ ਜੂਏ ਦੇ ਮੱਧ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਦੇ ਲਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਨਾ ਸੀ—ਇਹ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਜਿਵੇਂ ਮਾਸ-ਲੋਭੀ ਪੰਛੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡਦਾ ਸ਼੍ਯੇਨ ਝਪਟਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਪਾਰਸ਼ਤ ਦਾ ਉਹ ਤੀਬਰ ਅਭਿਸਾਰ ਹੋਇਆ।
Word by Word
क्षिप्रम्swiftly, quickly
क्षिप्रम्:
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र
FormAvyaya (adverb)
श्येनस्थःstanding/being on (like) a hawk (i.e., hawk-perched/poised)
श्येनस्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्येनस्थ
FormMasculine, nominative, singular
चरतोthe two move/act
चरतो:
Karta
TypeVerb
Rootचर्
FormPresent tense, 3rd person, dual (parasmaipada)
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
FormAvyaya (comparative particle)
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
FormAvyaya (emphatic particle)
आमिषगृद्धिनःthose greedy for flesh (prey-seekers)
आमिषगृद्धिनः:
Karta
TypeNoun
Rootआमिषगृद्धि
FormMasculine, nominative, plural
तत्that
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, nominative, singular
हindeed, surely (particle)
ह:
TypeIndeclinable
Rootह
FormAvyaya (particle)
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (past), 3rd person, singular (parasmaipada)
अभीसारःattack, onset, charge
अभीसारः:
Karta
TypeNoun
Rootअभीसार
FormMasculine, nominative, singular
द्रोणपार्षतयोःof Drona and the son of Prishata (Dhrishtadyumna)
द्रोणपार्षतयोः:
TypeNoun
Rootद्रोणपार्षत
FormMasculine, genitive, dual
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, locative, singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes