Shloka 4

Devanagari script

रथै्हया हयैरनागा: पादातैश्वापि कुज्जरा: । हयै्हया: समाजग्मु: पादाताश्न पदातिभि:,रथोंसे घोड़े, घोड़ोंसे हाथी, पैदलोंसे हाथीसवार, घोड़ोंसे घोड़े तथा पैदलोंसे पैदल भिड़ गये

Transliteration

rathaiḥ hayā hayair anāgāḥ pādātaiś cāpi kuñjarāḥ | hayā hayāḥ samājagmuḥ pādātāś ca padātibhiḥ ||

Translation

ਉਸ ਯੁੱਧ-ਕੋਲਾਹਲ ਵਿੱਚ ਰਥ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਏ; ਘੋੜੇ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਦੌੜੇ; ਹਾਥੀ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਭਿੜੇ; ਘੋੜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਪੈਦਲਾਂ ਨਾਲ ਗੁੱਥ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੌਜ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਮਕੱਖ ਅੰਗ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨੇ ਹਰ ਦੂਰੀ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੀ।

Word by Word

रथैःby/with chariots

हयाःhorses

अनागाःsinless/blameless (epithet)

पादातैःby/with foot-soldiers

चand

अपिalso/even

कुञ्जराःelephants

हयैःby/with horses

हयाःhorses

समाजग्मुःmet/encountered (came together)

पादाताःfoot-soldiers

पदातिभिःby/with foot-soldiers

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

chariots (ratha)

horses (haya)

elephants (kuñjara/anāga)

infantry/foot-soldiers (pādāta/padāti)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes