Shloka 56

Devanagari script

दृष्टवा शक्ति कर्णबाह्वन्तरस्थां नेदुर्भूतान्यन्तरिक्षे नरेन्द्र । ववुर्वातास्तुमुलाश्वापि राजन्‌ सनिर्घाता चाशनिर्गा जगाम,नरेन्द्र! कर्णके हाथमें उस शक्तिको स्थित देख आकाशके प्राणी भयसे कोलाहल करने लगे। राजन! उस समय भयंकर आँधी चलने लगी और घोर गड़गड़ाहटके साथ पृथ्वीपर वज्रपात हुआ

Transliteration

dṛṣṭvā śaktiṃ karṇabāhvantarasthāṃ nedur bhūtāny antarīkṣe narendra | vavur vātās tumulāś cāpi rājan sanirghātā cāśanir gā jagāma narendra ||

Translation

ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ! ਕਰਣ ਦੇ ਬਾਹੁ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਟਿਕੀ ਦੇਖ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਜੀਵ ਡਰ ਨਾਲ ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋਰ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਜ੍ਰਪਾਤ ਹੋਇਆ।

Word by Word

दृष्ट्वाhaving seen

शक्तिम्the spear/weapon (śakti)

कर्ण-बाहु-अन्तर-स्थाम्situated in the space between Karṇa's arms

नेदुःcried out/roared

भूतानिbeings/creatures

अन्तरिक्षेin the sky/atmosphere

नरेन्द्रO king

ववुःblew

वाताःwinds

तुमुलाःviolent, tumultuous

अपिalso/even

राजन्O king

सनिर्घाताःwith thunderous crash

चand

अशनिःthunderbolt/lightning

गाःthe earth

जगामwent/struck (came upon)

नरेन्द्रO king

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Dhṛtarāṣṭra (addressed as narendra/rājan)

Karna

Śakti (spear-weapon)

Antarīkṣa (the sky/atmosphere)

Bhūtāni (celestial beings/creatures)

Aśani (thunderbolt/lightning)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes