Shloka 60
घटोत्कच भवांश्वैव दीर्घबाहुश्व सात्यकि: । मतो मे सर्वसैन्येषु भीमसेनश्न पाण्डव:,'घटोत्कच! मेरी सम्पूर्ण सेनाओंमें तीन ही वीर श्रेष्ठ माने गये हैं--तुम, महाबाहु सात्यकि तथा पाण्डुनन्दन भीमसेन
sañjaya uvāca |
ghaṭotkaca bhavāṁś caiva dīrghabāhuś ca sātyakiḥ |
mato me sarvasainyeṣu bhīmasenaś ca pāṇḍavaḥ ||
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਘਟੋਤਕਚ! ਮੇਰੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਤਿੰਨ ਹੀ ਸੂਰਮੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ—ਤੂੰ, ਲੰਮੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਤ੍ਯਕੀ, ਅਤੇ ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਮਸੇਨ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores discernment in leadership and warfare: recognizing the truly decisive agents in a vast conflict. It also reflects the epic’s emphasis that extraordinary personal prowess—when aligned with one’s side and duty—can alter the course of a righteous struggle.
Sañjaya, narrating events to Dhṛtarāṣṭra, identifies three standout fighters across the assembled forces—Ghaṭotkaca, Sātyaki, and Bhīma—signaling their exceptional impact on the unfolding battle in the Droṇa Parva.