Shloka 33
Aśvatthāmā’s Lamentation, Vow of Retaliation, and the Manifestation of the Nārāyaṇāstra (द्रोणपर्व, अध्याय १६६)
अर्जुन: कौरवं सैन्यमर्जुनं चापि कौरवा: । नानाशस्त्रसमावायैरन्योन्यं समपीडयन्,अर्जुन कौरव-सेनापर और कौरव-सैनिक अर्जुनपर नाना प्रकारके शस्त्र-समूहोंकी वर्षा करते हुए एक-दूसरेको पीड़ा देने लगे
sañjaya uvāca |
arjunaḥ kauravaṃ sainyam arjunaṃ cāpi kauravāḥ |
nānāśastrasamāvāyair anyonyaṃ samapīḍayan ||
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕੌਰਵ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਤੀਖਾ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਕੌਰਵ ਵੀ ਅਰਜੁਨ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੌਛਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the reciprocal nature of violence in war: aggression invites counter-aggression. Even within a dharma-yuddha framework, the ethical weight of combat is felt as mutual affliction, reminding the listener that victory is pursued through suffering inflicted and endured.
Sanjaya reports an intense exchange: Arjuna bears down on the Kaurava forces, and the Kaurava warriors respond by concentrating diverse weapon-attacks upon him. Both sides mutually harass and press each other with volleys of weapons.