Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

अजिशीर्षे प्रातःसंध्यायां संग्रामवर्णनम् / Dawn-Transition Battle at Ajiśīrṣa

Chapter 161

संजय उवाच तमुद्यतं तु वेगेन राजा दुर्योधन: स्वयम्‌ । न्यवारयन्महातेजा: कृपश्च द्विपदां वर:,संजय कहते हैं--राजन्‌! इस प्रकार वेगपूर्वक उठे हुए अश्वत्थामाको महातेजस्वी स्वयं राजा दुर्योधन तथा मनुष्योंमें श्रेष्ठ कृपाचार्यने रोका

sañjaya uvāca tam udyataṃ tu vegena rājā duryodhanaḥ svayam | nyavārayat mahātejāḥ kṛpaś ca dvipadāṃ varaḥ ||

ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਦੋਂ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉੱਠ ਪਿਆ, ਤਦ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਆਪ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕ੍ਰਿਪਾਚਾਰਯ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।

संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
उद्यतम्risen/raised, ready (to strike)
उद्यतम्:
TypeAdjective
Rootउद्-यत्
FormMasculine, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
वेगेनwith speed/impetus
वेगेन:
Karana
TypeNoun
Rootवेग
FormMasculine, Instrumental, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वयम्himself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
न्यवारयत्restrained/checked
न्यवारयत्:
TypeVerb
Rootनि-वारय्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
महातेजाःof great splendor/energy
महातेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहातेजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
कृपःKripa
कृपः:
Karta
TypeNoun
Rootकृप
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
द्विपदाम्of bipeds/men
द्विपदाम्:
TypeNoun
Rootद्विपद्
FormFeminine, Genitive, Plural
वरःthe best/excellent
वरः:
Karta
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Duryodhana
K
Kṛpa (Kṛpācārya)
A
Aśvatthāmā

Educational Q&A

Even in war, leadership includes restraining impulsive rage. The verse highlights a basic ethical discipline: force and valor must be governed by judgment, otherwise they become destructive even to one’s own side.

Aśvatthāmā rises abruptly with great speed and intent to act; Duryodhana himself, along with Kṛpa, intervenes and holds him back, preventing an immediate, possibly rash action.