Shloka 90
वासवी-शक्तेः प्रयोगः, घटोत्कच-वधोत्तर-शोकः, व्यासोपदेशश्च
The Vāsavī Spear’s Use, Post-Ghaṭotkaca Grief, and Vyāsa’s Counsel
अथ दृष्ट्वा हत॑ पुत्रमश्चत्थाम्ना महाबलम्
atha dṛṣṭvā hataṁ putram aśvatthāmnā mahābalam
ਸੰਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਮਹਾਬਲੀ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ—ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਦਲੇ ਦੇ ਕੌੜੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ; ਜਿੱਥੇ ਸੋਗ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਹੋਰ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ੋਧੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ-ਵਿਵਸਥਾ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
सयजय उवाच
Educational Q&A
The line highlights how the shock of a loved one’s death in war becomes a catalyst for escalation. It implicitly warns that grief, when fused with retaliation, can push actions beyond dharma and deepen collective suffering.
Sañjaya narrates a turning point: someone witnesses his son lying slain, and the killer is identified as the powerful Aśvatthāmā. This observation sets up the next reactions—lament, anger, and likely further violent response.