Shloka 33

अध्याय १४८ — कर्णप्रभावः, धृष्टद्युम्नस्य विरथता, तथा घटोत्कच-आह्वानम्

Chapter 148: Karṇa’s Pressure, Dhṛṣṭadyumna Unhorsed, and the Summoning of Ghaṭotkaca

Devanagari script

युगपद्‌ दिक्षु सर्वासु सर्वाण्यस्त्राणि दर्शयन्‌ | उस रणक्षेत्रमें कुन्तीकुमार अर्जुन एक साथ सम्पूर्ण दिशाओंमें देखते और सब प्रकारके अस्त्रोंका कौशल दिखाते हुए विचर रहे थे,चित्रध्वजपताकादूयां छत्रचापोर्मिमालिनीम्‌ | विगतासुमहाकायां गजदेहाभिसंकुलाम्‌

Translation

ਉਸ ਰਣਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੰਤੀਕੁਮਾਰ ਅਰਜੁਨ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਸਨ—ਚਿੱਤਰ-ਵਿਚਿੱਤਰ ਧੁੱਜਾਂ-ਪਤਾਕਾਂ, ਧੂੰਏਂ, ਛਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਂ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਹਾਥੀ ਦੇਹ ਵਰਗੇ ਮਹਾਕਾਇ ਨਿਸ਼ਪ੍ਰਾਣ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਘਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

Word by Word

युगपत्simultaneously

दिक्षुin the directions

सर्वासुin all

सर्वाणिall

अस्त्राणिweapons/missiles

दर्शयन्showing/displaying

चित्रध्वजपताकादूयाम्having variegated flags and banners (as a covering/array)

छत्रचापोर्मिमालिनीम्garlanded with waves/rows of umbrellas and bows

विगतासुमहाकायाम्with great bodies whose life had departed (dead huge-bodied)

गजदेहाभिसंकुलाम्crowded with elephant-bodies

Speaker

संजय उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes