Shloka 35
द्रोणकर्णयोः निशि संप्रहारः — Night Engagement with Droṇa and Karṇa
भुजान् परिघसंकाशान् हस्तिहस्तोपमान् रणे । उन्होंने तीखे बाणोंसे रणभूमिमें कभी पीठ न दिखानेवाले शूरवीरोंकी परिघके समान सुदृढ़ तथा हाथीकी सूँड़के समान मोटी भुजाओंको काट डाला ।। शिरांसि च महाबाह॒श्चिच्छेद निशितै: शरैः
sañjaya uvāca | bhujān parigha-saṅkāśān hastihastopamān raṇe | (pṛṣṭhaṃ na darśayituṃ śīlān śūrānāṃ) parigha-samān sudaḍhān tathā hastī-sūṇḍā-samān motān bhujān ciccheda niśitaiḥ śaraiḥ | śirāṃsi ca mahābāhūn ciccheda niśitaiḥ śaraiḥ ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਪਿੱਠ ਨਾ ਵਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗਦਾ ਵਰਗੀਆਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਰੀ ਬਾਂਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਡਾਲੀਆਂ; ਅਤੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੀ ਧਾਰਦਾਰ ਸ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਹੈ—ਅਡੋਲ ਹਿੰਮਤ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਫ਼ਰਜ਼ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੇਹ-ਵਿਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the warrior ideal of not retreating (steadfastness in kṣatriya-dharma) while simultaneously revealing the harsh moral reality of war: even celebrated courage culminates in severe, irreversible suffering.
Sañjaya reports a fierce combat episode in which a powerful fighter (unnamed in this verse) uses sharp arrows to cut down opponents—severing their strong arms and then their heads—depicting overwhelming martial dominance on the battlefield.