Shloka 29

Droṇa’s Rebuke to Duryodhana after Jayadratha’s Fall (द्रोणेन दुर्योधनं प्रति प्रत्युक्तिः)

Devanagari script

एको बहून्‌ समासाद्य कच्चिन्नासीतू पराड्मुख: । अत्यन्त सुखमें पला हुआ, इस लोक तथा राजलक्ष्मीका स्वामी अकेला दुर्योधन बहुसंख्यक योद्धाओंके साथ युद्ध करके रणभूमिसे विमुख तो नहीं हुआ? ।। संजय उवाच राजन संग्राममाश्चर्य तव पुत्रस्य भारत

Transliteration

sañjaya uvāca | eko bahūn samāsādya kaccin nāsīt parāṅmukhaḥ | rājān saṅgrāmam āścaryaṃ tava putrasya bhārata ||

Translation

ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ! ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਕੱਲਾ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਿਤੇ ਰਣਭੂਮੀ ਤੋਂ ਪਰਾਂਮੁਖ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ? ਅਤਿ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ, ਇਸ ਲੋਕ ਦੀ ਰਾਜ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਯ ਦਾ ਮਾਲਕ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਵੀ ਕੀ ਅਡੋਲ ਰਿਹਾ?

Word by Word

एकःalone, single

बहून्many (persons/warriors)

समासाद्यhaving approached/encountered

कच्चित्whether indeed? (interrogative particle)

नnot

आसीत्was

उindeed/then (emphatic particle)

पराङ्मुखःturned away; facing away (from battle)

सञ्जयःSanjaya

उवाचsaid

राजन्O king

संग्रामम्battle

आश्चर्यम्marvel, wonder

तवof you/your

पुत्रस्यof (your) son

भारतO Bharata (descendant of Bharata)

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Dhṛtarāṣṭra

Duryodhana

Bhārata (lineage epithet)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes