Shloka 453

Sātyaki-praveśaḥ and Duryodhana-saṃnipātaḥ

Sātyaki’s passage and Duryodhana’s mass engagement

Devanagari script

अस्त्रैरस्त्रविदां श्रेष्ठी योधयामास भारत | भारत! तत्पश्चात्‌ अस्त्रवेत्ताओंमें श्रेष्ठ क्षत्रियसंहारक द्रोणाचार्यने दूसरा धनुष हाथमें लेकर विभिन्न अस्त्रोंद्वारा युद्ध आरम्भ किया

Transliteration

sañjaya uvāca | astrair astravidāṃ śreṣṭhī yodhayāmāsa bhārata |

Translation

ਸੰਜਯ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਭਾਰਤ! ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਉਸ ਘੋਰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਭਰਦਵਾਜ-ਨੰਦਨ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਦੂਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਨਾਨਾ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਯੁੱਧ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ।

Word by Word

• अस्त्रैः: with weapons/missiles
• अस्त्रैः: Karana
• Type: Noun
• Root: अस्त्र
• Form: Neuter, Instrumental, Plural

• अस्त्रविदाम्: of the knowers of weapons
• अस्त्रविदाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: अस्त्रविद्
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• श्रेष्ठी: the best/excellent one
• श्रेष्ठी: Karta
• Type: Noun
• Root: श्रेष्ठिन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• योधयामास: fought/caused to fight
• योधयामास: Karta
• Type: Verb
• Root: युध्
• Form: Perfect (Periphrastic), Third, Singular

• भारत: O Bharata
• भारत: Sampradana
• Type: Noun
• Root: भारत
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Bhārata (Dhṛtarāṣṭra as addressee)
• Astra (missile-weapons)
• Droṇācārya (implied by the accompanying Gita Press gloss)