Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

अभिमन्यु–अलम्बुसयुद्धम् / The Duel of Abhimanyu and Alambusa

with Arjuna’s approach to Bhīṣma

अन्योन्यं समपश्यन्त निकृत्ता मेदिनीतले । विचेष्टमाना: कृपणा: शोणितेन परिप्लुता:,तब उस मायासे डरकर आपके सभी सैनिक युद्धसे विमुख हो गये। उन्होंने एक- दूसरेको तथा द्रोण, दुर्योधन, शल्य और अश्वत्थामाको भी इस प्रकार देखा--सब-के-सब छिन्न-भिन्न हो पृथ्वीपर गिरकर छटपटा रहे हैं और खूनसे लथपथ होकर दयनीय दशाको पहुँच गये हैं। कौरवोंमें जो महान्‌ धनुर्धर एवं प्रधान वीर हैं, प्रायः वे सभी रथी विध्वंसको प्राप्त हो गये हैं। सब राजा मार गिराये गये हैं तथा हजारों घोड़े और घुड़सवार टुकड़े-टुकड़े होकर पड़े हैं

anyonyam samapaśyanta nikṛttā medinītale | viceṣṭamānāḥ kṛpaṇāḥ śoṇitena pariplutāḥ ||

ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਡਿੱਗੇ, ਕਰੁਣ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤੜਫ਼ਦੇ ਅਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।

अन्योन्यम्mutually, each other
अन्योन्यम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
सम्together, completely (prefix/adverbial)
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम्
अपश्यन्तthey saw
अपश्यन्त:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperfect (Laṅ), 3, Plural, Parasmaipada
निकृत्ताःcut down, severed
निकृत्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootनि + कृत्त (कृदन्त from √कृत्/√कृन्त् 'to cut')
FormMasculine, Nominative, Plural
मेदिनीतलेon the surface of the earth
मेदिनीतले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमेदिनी-तल
FormNeuter, Locative, Singular
विचेष्टमानाःwrithing, struggling
विचेष्टमानाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवि + चेष्टमान (कृदन्त from √चेष्ट्)
FormMasculine, Nominative, Plural
कृपणाःwretched, pitiable
कृपणाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृपण
FormMasculine, Nominative, Plural
शोणितेनwith blood
शोणितेन:
Karana
TypeNoun
Rootशोणित
FormNeuter, Instrumental, Singular
परिप्लुताःdrenched, flooded (with)
परिप्लुताः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि + प्लुत (कृदन्त from √प्लु 'to float/overflow; to be drenched')
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
M
medinī (earth)
Ś
śoṇita (blood)