Shloka 74
भीष्मशिबिरगमनम् — Duryodhana’s Visit to Bhīṣma’s Camp and the Command Appeal
ततो बहुविधेनगिश्छादयामास राक्षसम्
sa jaya uv01ca |
tato bahuvidhair nāgaiś chādayāmāsa rākṣasam |
tadānantara sa bahubhir nāgair āvṛto rākṣasarājo vicārya garuḍarūpa dhṛtvā samastān nāgān bhakṣayitum ārabdhavān |
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਣਗਿਣਤ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਾਖਸ਼ਸ-ਰਾਜਾ ਪਲ ਭਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਗਰੁੜ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪੰਨਗਾਂ ਨੂੰ ਭੱਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights a battlefield ethic of adaptability: when overwhelmed, a powerful being shifts form and method to neutralize the threat. It also reflects the Mah01bh01rata s recurring motif that unchecked force invites an equal or greater counter-force, often escalating violence rather than resolving it through restraint.
A r01k 63asa is smothered/covered by many nāgas. In response, the r01k 63asar01ja thinks quickly, assumes Garu 0da s form (the natural enemy of serpents), and begins devouring the nāgas.