Shloka 46
भीष्मशिबिरगमनम् — Duryodhana’s Visit to Bhīṣma’s Camp and the Command Appeal
आयुधानि च सर्वेषां बाहूनपि विभूषितान् । अपतन्त निकृत्ताड़गा मृता भूमौ गतासव:,उन सबके आयुधों और भूषणभूषित भुजाओंको भी उसने काट डाला। इस प्रकार अंग-अंग कट जानेसे वे प्राणशून्य हो मरकर धरतीपर गिर पड़े
āyudhāni ca sarveṣāṃ bāhūn api vibhūṣitān | apatanta nikṛttāṅgā mṛtā bhūmau gatāsavaḥ ||
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਕੱਟ ਸੁੱਟੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵੀ ਵੱਢ ਕੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਅੰਗ-ਅੰਗ ਕੱਟ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣਹੀਨ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the stark impermanence of bodily strength and external adornment in war: weapons and ornamented limbs alike are reduced to nothing. Ethically, it highlights the grave cost of kṣatriya conflict—valor and duty unfold amid irreversible destruction.
Sañjaya describes a warrior’s devastating assault: he cuts down the opponents’ weapons and even their decorated arms. Maimed and lifeless, they collapse onto the earth, emphasizing the intensity and brutality of the ongoing battle.