Shloka 43
भीष्मशिबिरगमनम् — Duryodhana’s Visit to Bhīṣma’s Camp and the Command Appeal
लाघवेनाथ चरत: सर्वे ते सुबलात्मजा: । अन्तरं नाभ्यगच्छन्त चरन्त: शीघ्रगै्हयै:
lāghavenātha carataḥ sarve te subalātmajāḥ | antaraṁ nābhyagacchanta carantaḥ śīghragaiḥ hayaiḥ ||
ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਵੱਡੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਦਾਅ-ਪੇਚ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਬਲਪੁੱਤਰ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੀਰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਬੜਤਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੇ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a practical ethic of warfare: advantage comes not from speed or numbers alone, but from disciplined skill, alertness, and tactical insight—without which opponents cannot even find an 'antara' (opening).
Sañjaya describes a battlefield moment where a single agile warrior keeps changing maneuvers, while the sons of Subala, despite riding swift horses and circling about, fail to find a vulnerable opening or surpass him.