Shloka 45
क्रुद्धों भृशं तव पुत्रेषु राजन् दैत्येषु यद्वत् समरे महेन्द्र: । ततो व्यमुहा॒न्त रणे नृवीरा: प्रमोहनास्त्राहतबुद्धिसत्त्वा:
kruddho bhṛśaṁ tava putreṣu rājan daityeṣu yadvat samare mahendraḥ | tato vyamuhyanta raṇe nṛvīrāḥ pramohanāstrāhatabuddhisattvāḥ ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਹ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਹੇਂਦ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਮੋਹਨ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਧੀਰਜ ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਨਰਵੀਰ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਗਏ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how uncontrolled wrath in war escalates violence, and how the use of deluding force (pramohana-astra) can disable discernment and courage—raising an ethical tension between victory by power and victory aligned with dharma.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that a warrior, furious at the Kauravas, acts like Indra battling the Daityas; as a result, fighters on the field become confused because their minds and resolve are struck by a stupefying weapon.