Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

भीष्मपर्व — अध्याय ७२: सैन्यगुणवर्णनम्, व्यूहरक्षा, दैव-पुरुषकारचिन्ता

भीमसेनस्तत: क्रुद्धों भारद्वाजमविध्यत । संरक्षन्‌ सात्यकिं राजन्‌ द्रोणाच्छस्त्रभृतां वरात्‌

bhīmasenas tataḥ kruddho bhāradvājam avidhyat | saṁrakṣan sātyakiṁ rājan droṇāc chastrabhṛtāṁ varāt ||

ਤਦੋਂ ਭੀਮਸੇਨ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਲੱਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਘਾਇਲ ਕੀਤਾ।

भीमसेनःBhimasena
भीमसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
भारद्वाजम्the Bharadvaja (Drona)
भारद्वाजम्:
Karma
TypeNoun
Rootभारद्वाज
FormMasculine, Accusative, Singular
अविध्यत्pierced/struck
अविध्यत्:
TypeVerb
Rootव्यध्
FormImperfect (Lan), Third, Singular, Parasmaipada
संरक्षन्protecting
संरक्षन्:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-रक्ष्
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Singular
सात्यकिम्Satyaki
सात्यकिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Accusative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
द्रोणात्from Drona
द्रोणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Ablative, Singular
शस्त्रभृताम्of weapon-bearers
शस्त्रभृताम्:
TypeNoun
Rootशस्त्रभृत्
FormMasculine, Genitive, Plural
वरात्from the best (one)
वरात्:
Apadana
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Ablative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
B
Bhīmasena (Bhīma)
D
Droṇa (Bhāradvāja, Droṇācārya)
S
Sātyaki

Educational Q&A

In the chaos of battle, a warrior’s dharma often appears as protective responsibility: Bhīma prioritizes safeguarding an ally (Sātyaki) even when it requires confronting a revered and formidable teacher-warrior like Droṇa. The verse highlights duty-driven action under pressure, while also hinting at the moral tension between righteous protection and anger-fueled violence.

Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that Bhīma, angered, shoots and pierces Droṇa with arrows. The immediate context is defensive: Bhīma is protecting Sātyaki from Droṇa, who is described as the foremost among weapon-wielders.