Shloka 6
Makara-vyūha and Krauñca-prativyūha at Sunrise (मकरव्यूहः क्रौञ्चप्रतिव्यूहश्च)
पूर्वे प्रजानिसगे च दक्षमाहु: प्रजापतिम् । स्रष्टारं सर्वलोकानामजझ्िस्त्वां तथाब्रवीत्,“प्रथम प्रजासृष्टिके समय आपको ही दक्ष प्रजापति कहा गया है। आप ही सम्पूर्ण लोकोंके स्रष्टा हैं--इस प्रकार अंगिरा मुनि आपके विषयमें कहते हैं
pūrve prajānisarge ca dakṣam āhuḥ prajāpatiṃ | sraṣṭāraṃ sarvalokānām aṅgirāstvāṃ tathābravīt ||
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਜਾ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਕਸ਼ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਅੰਗਿਰਾ ਮੁਨੀ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse grounds a claim of supreme creative authority in ancient tradition: revered seers and early cosmogonic memory identify the addressed figure as Dakṣa-Prajāpati, the universal creator. Ethically, it appeals to śruti-smṛti style authority—legitimacy is established through recognized sages and primordial precedent.
Bhīṣma speaks in praise/identification, citing earlier times and the testimony of the seer Aṅgiras to describe the addressee as Dakṣa, a Prajāpati, and as the creator of all worlds—strengthening the stature of the person being addressed within the ongoing discourse.