Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Chapter 7: Dvīpa–Varṣa–Meru-varṇana

Description of the Dvīpa, Varṣas, and Mount Meru

इस प्रकार श्रीमह्या भारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत जम्बूखण्डविनिर्माणपर्वमें शूमि आदि परिमाणका विवरणविषयक छठा अध्याय पूरा हुआ,सर्वा मणिमयी भूमि: सूक्ष्मकाउ्चनवालुका । सर्वर्तुसुखसंस्पर्शा निष्पड़का च जनाधिप । पुष्करिण्य: शुभास्तत्र सुखस्पर्शा मनोरमा: जनेश्वर! वहाँकी सारी भूमि मणिमयी है। वहाँ जो सूक्ष्म बालूके कण हैं, वे सब सुवर्णमय हैं। उस भूमिपर कीचड़का कहीं नाम भी नहीं है। उसका स्पर्श सभी ऋतुओंमें सुखदायक होता है। वहाँके सुन्दर सरोवर अत्यन्त मनोरम होते हैं। उनका स्पर्श सुखद जान पड़ता है

sañjaya uvāca | sarvā maṇimayī bhūmiḥ sūkṣma-kāñcana-vālukā | sarva-ṛtu-sukha-saṃsparśā niṣpaṅkā ca janādhipa | puṣkariṇyaḥ śubhās tatra sukha-sparśā manoramāḥ |

ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ! ਉੱਥੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ; ਬਰੀਕ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਨ। ਕਿਤੇ ਵੀ ਚਿਕੜ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਸੁਖਦ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਸਰੋਵਰ ਬਹੁਤ ਮਨਮੋਹਕ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਲ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਵੀ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਹੈ।

सर्वाentire, all
सर्वा:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Nominative, Singular
मणिमयीmade of gems
मणिमयी:
Karta
TypeAdjective
Rootमणिमय
FormFeminine, Nominative, Singular
भूमिःground, land
भूमिः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Nominative, Singular
सूक्ष्मfine, minute
सूक्ष्म:
Karta
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म
FormNeuter, Nominative, Singular
काञ्चनgolden
काञ्चन:
Karta
TypeAdjective
Rootकाञ्चन
FormNeuter, Nominative, Singular
वालुकाsand (fine sand)
वालुका:
Karta
TypeNoun
Rootवालुका
FormFeminine, Nominative, Singular
सर्वall
सर्व:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
ऋतुin (all) seasons
ऋतु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootऋतु
FormMasculine, Locative, Plural
सुखpleasantness, comfort
सुख:
Karta
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Nominative, Singular
संस्पर्शाhaving (pleasant) touch
संस्पर्शा:
Karta
TypeAdjective
Rootसंस्पर्श
FormFeminine, Nominative, Singular
निष्पङ्काmudless, free from mire
निष्पङ्का:
Karta
TypeAdjective
Rootनिष्पङ्क
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
जनाधिपO lord of people (king)
जनाधिप:
TypeNoun
Rootजनाधिप
FormMasculine, Vocative, Singular
पुष्करिण्यःponds, lotus-lakes
पुष्करिण्यः:
Karta
TypeNoun
Rootपुष्करिणी
FormFeminine, Nominative, Plural
शुभाःauspicious, beautiful
शुभाः:
Karta
TypeAdjective
Rootशुभ
FormFeminine, Nominative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
सुखpleasantness
सुख:
Karta
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Nominative, Singular
स्पर्शाःpleasant to touch
स्पर्शाः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्पर्श
FormMasculine, Nominative, Plural
मनोरमाःcharming, delightful
मनोरमाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमनोरम
FormFeminine, Nominative, Plural
जनेश्वरO lord of men
जनेश्वर:
TypeNoun
Rootजनेश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
J
janādhipa (the king addressed, i.e., Dhṛtarāṣṭra)
B
bhūmi (gem-like land)
K
kāñcana-vālukā (golden sand)
P
puṣkariṇī (ponds/lakes)