Shloka 56
भीष्मस्य भीमसेन-निरोधः
Bhīṣma checks Bhīmasena; matched engagements intensify
Devanagari script
आत्मयोने महाभाग कल्पसंक्षेप तत्पर । उद्भावनमनोभाव जय ब्रह्म जनप्रिय
Translation
ਹੇ ਆਤਮਯੋਨੇ! ਤੁਸੀਂ ਸਵਯੰਭੂ ਅਤੇ ਮਹਾਭਾਗ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਕਲਪ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ, ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਹੋ। ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੰਤਰਕਰਣ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਆਵਿਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਜਨਪ੍ਰਿਯ ਪਰਬ੍ਰਹਮ! ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ।
Word by Word
आत्मयोनेO self-born/source-of-self
आत्मयोने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआत्मयोनि
FormMasculine, Vocative, Singular
महाभागO greatly fortunate one
महाभाग:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootमहाभाग
FormMasculine, Vocative, Singular
कल्पसंक्षेपO (one who is) the contraction/withdrawal of the kalpa
कल्पसंक्षेप:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकल्पसंक्षेप
FormMasculine, Vocative, Singular
तत्परO intent/engaged (therein)
तत्पर:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootतत्पर
FormMasculine, Vocative, Singular
उद्भावनmanifestation/bringing-forth
उद्भावन:
Karta
TypeNoun
Rootउद्भावन
FormNeuter, Nominative, Singular
मनःभावmental state/inner disposition
मनःभाव:
Karta
TypeNoun
Rootमनःभाव
FormMasculine, Nominative, Singular
जयvictory! hail!
जय:
TypeIndeclinable
Rootजय
ब्रह्मO Brahman (Supreme)
ब्रह्म:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Vocative, Singular
जनप्रियO beloved of creatures/people
जनप्रिय:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootजनप्रिय
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes