Shloka 5
अध्याय ५५ — भीष्मस्य प्रचण्डविक्रमः, अर्जुनप्रत्युत्तरं, कृष्णस्य चक्रोद्यतिः
Chapter 55: Bhīṣma’s onslaught, Arjuna’s counter, and Kṛṣṇa’s raised discus
Devanagari script
एकैकश: समर्था हि यूयं सर्वे महारथा: । पाण्डुपुत्रान् रणे हन्तुं ससैन्यान् किमु संहता:
Translation
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮਹਾਰਥੀ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਯੋਧਾ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਫਿਰ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰੋ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
Word by Word
एकैकशःone by one / individually
एकैकशः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootएकैक (प्रातिपदिक)
Formtrue
समर्थाःcapable
समर्थाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमर्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
हिindeed / for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
Formtrue
यूयम्you (all)
यूयम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
महारथाःgreat chariot-warriors
महारथाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
पाण्डुपुत्रान्the sons of Pāṇḍu (Pāṇḍavas)
पाण्डुपुत्रान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डुपुत्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
हन्तुम्to kill / to slay
हन्तुम्:
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
FormTumun (infinitive)
ससैन्यान्together with (their) army
ससैन्यान्:
Karma
TypeAdjective
Rootससैन्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
किमुhow much more / what then
किमु:
TypeIndeclinable
Rootकिम् + उ (निपात)
Formtrue
संहताःunited / assembled together
संहताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंहत (प्रातिपदिक; √हन् with सम्, past passive participle sense)
FormMasculine, Nominative, Plural, Kta (PPP) used adjectivally
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes