Shloka 28
अध्याय ५५ — भीष्मस्य प्रचण्डविक्रमः, अर्जुनप्रत्युत्तरं, कृष्णस्य चक्रोद्यतिः
Chapter 55: Bhīṣma’s onslaught, Arjuna’s counter, and Kṛṣṇa’s raised discus
पाज्चाल्याश्व महेष्वासा द्रौपद्या: पजच चात्मजा: । सर्वे दध्मुर्महाशड्खान् सिंहनादांश्न नेदिरे
sañjaya uvāca | pāñcālyāś ca mahā-eṣvāsā draupadyāḥ pañca cātmajāḥ | sarve dadhmur mahā-śaṅkhān siṃha-nādāṃś ca nedire | kāśirājaḥ śaibyaś ca mahā-rathī śikhaṇḍī dhṛṣṭadyumnaḥ virāṭaḥ mahā-rathī sātyakiḥ pāñcāla-vīrāḥ mahā-dhanur-dharāḥ ||
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦੇ ਮਹਾ-ਧਨੁਰਧਰ ਵੀਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ—ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਮਹਾਂ-ਸ਼ੰਖ ਫੂਕਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਸਿੰਘਨਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ, ਸ਼ੈਬ੍ਯ, ਮਹਾਰਥੀ ਸ਼ਿਖੰਡੀ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਵਿਰਾਟ, ਮਹਾਰਥੀ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਪਾਂਚਾਲ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ੰਖਨਾਦ ਕਰਕੇ ਧਰਮ-ਯੁੱਧ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
(संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights collective resolve aligned with duty: warriors publicly affirm readiness through conches and battle-cries, suggesting that courage in a dharma-war is not private emotion but disciplined, communal commitment to one’s pledged responsibility.
Sañjaya lists key Pāṇḍava-side allies—Pāñcālas, Draupadī’s sons, and major commanders like Śikhaṇḍin, Dhṛṣṭadyumna, Virāṭa, and Sātyaki—who blow their conches and shout lion-roars, signaling the formal commencement of battle preparations.