Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह

Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation

वैराटि: समरे क्रुद्धों भूशमायम्य कार्मुकम्‌

vairāṭiḥ samare kruddho bhūśam āyamya kārmukam

ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਵੇਤ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।

वैराटिःthe son of Virāṭa / Virāṭa’s (prince)
वैराटिः:
Karta
TypeNoun
Rootवैराटि
FormMasculine, Nominative, Singular
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
भूशमायम्यhaving restrained/controlled (his) fury
भूशमायम्य:
Karma
TypeVerb
Rootभूशम + आ + √यम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), —
कार्मुकम्bow
कार्मुकम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार्मुक
FormNeuter, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
V
Vairāṭi (son of Virāṭa)
K
kārmuka (bow)
S
samara (battlefield)

Educational Q&A

The verse highlights how anger (krodha) intensifies martial action: in war, wrath can quickly translate into decisive, potentially reckless violence. It implicitly cautions that emotional agitation can drive escalation and obscure discernment, even within a warrior’s duty.

Sañjaya reports that a Virāṭa-line warrior, enraged in the midst of combat, draws his bowstring strongly—signaling imminent attack and a heightened turn in the fighting.