Shloka 9
Bhīmasena’s Kalinga Engagement and the Approach of Bhīṣma (भीमसेन-कालिङ्ग-संग्रामः)
Devanagari script
अभिनीताश्च शिक्षाभिस्तोत्रांकुशसमाहता: । अप्रभिन्ना: प्रभिन्नानां सम्मुखाभिमुखा ययु:
Translation
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਮਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਸਤ ਹਾਲੇ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਹਾਥੀ ਤੋਤਰੇ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਦੇ ਵਾਰ ਸਹਿ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਮਸਤ-ਰਸ ਵਗਾਉਂਦੇ ਗਜਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਟੇ।
Word by Word
अभिनीताःtrained, led/handled (well-trained)
अभिनीताः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभि-नी (धातु) → अभिनीत (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
शिक्षाभिःby trainings/instructions
शिक्षाभिः:
Karana
TypeNoun
Rootशिक्षा
FormFeminine, Instrumental, Plural
तोत्रgoad (elephant-goad)
तोत्र:
Karana
TypeNoun
Rootतोत्र
FormNeuter, Instrumental (in compound sense), Singular
अङ्कुशhook, elephant-hook
अङ्कुश:
Karana
TypeNoun
Rootअङ्कुश
FormMasculine, Instrumental (in compound sense), Singular
समाहताःstruck, beaten
समाहताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-आ-हन् (धातु) → समाहत (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
अप्रभिन्नाःnot in rut; not maddened (not oozing ichor)
अप्रभिन्नाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअ-प्रभिन्न (प्रभिद्/प्रभिन्- from प्र-भिद्) (कृदन्त/विशेषण)
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रभिन्नानाम्of those in rut/maddened (ichor-flowing)
प्रभिन्नानाम्:
TypeAdjective
Rootप्रभिन्न (प्र-भिद्) (कृदन्त/विशेषण)
FormMasculine, Genitive, Plural
सम्मुखin front, face-to-face
सम्मुख:
TypeIndeclinable
Rootसम्मुख
अभिमुखाःfacing toward, turned toward
अभिमुखाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभिमुख
FormMasculine, Nominative, Plural
ययुःwent, advanced
ययुः:
TypeVerb
Rootया (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes