Shloka 19
Bhīṣma Parva, Adhyāya 4 — Dhṛtarāṣṭra–Vyāsa Saṃvāda on Kāla and Jayalakṣaṇa
Signs of Victory
एते ग्राम्या: समाख्याता: पशव: सप्त साधुभि: । एते वै पशवो राजन _ग्राम्यारण्याश्षतुर्दश
ete grāmyāḥ samākhyātāḥ paśavaḥ sapta sādhubhiḥ | ete vai paśavo rājan grāmyāraṇyāś caturdaśa ||
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਹ ਸੱਤ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ‘ਗ੍ਰਾਮ੍ਯ’ (ਵੱਸਤੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ) ਕਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗ੍ਰਾਮ੍ਯ ਅਤੇ ਆਰਣ੍ਯ—ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਪਸ਼ੂ ਕੁੱਲ ਚੌਦਾਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse presents a traditional, ‘wise’ classification of animals into domestic (grāmya) and wild/forest-dwelling (āraṇya), emphasizing orderly categorization as part of learned discourse addressed to a king.
Sañjaya continues a descriptive explanation to the king, stating that sages count seven animals as domestic and, when combined with wild ones, speak of a total of fourteen—framing the information as authoritative traditional knowledge.