Shloka 28
Kṣetra–Kṣetrajña-Jñāna–Jñeya-Viveka
Field, Knower, Knowledge, and the Knowable
आयुधानामहं वज्ं धेनूनामस्मि कामधुक् । प्रजनश्वास्मि कन्दर्प: सर्पाणामस्मि वासुकि:
āyudhānām ahaṃ vajraṃ dhenūnām asmi kāmadhuk | prajanaś cāsmi kandarpaḥ sarpāṇām asmi vāsukiḥ ||
ਆਯੁਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਜ੍ਰ ਹਾਂ; ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਾਮਧੇਨੂ ਹਾਂ। ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਮੈਂ ਕੰਦਰਪ (ਕਾਮਦੇਵ) ਹਾਂ; ਅਤੇ ਸਰਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਾਸੁਕੀ ਹਾਂ॥
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Divine can be recognized through the most eminent, life-sustaining, and awe-inspiring exemplars in each category—power (vajra), nourishment and generosity (Kāmadhenu), lawful procreation (Kandarpa as prajana-hetu), and sovereign vitality in nature (Vāsuki among serpents).
In the midst of the Kurukṣetra setting, the speaker enumerates divine ‘vibhūtis’—distinguished manifestations—so the listener can contemplate the Divine presence through well-known symbols and beings across the world.