Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents

विनि:सृत्य महोल्काभिस्तिमिरं सर्वतोदिशम्‌ । अन्योन्यमुपतिष्ठद्धिस्तत्र चोक्त महर्षिभि:,सम्पूर्ण दिशाओंमें अन्धकार व्याप्त होनेके कारण बड़ी-बड़ी मशालें जलाकर घरसे निकले हुए महर्षियोंने एक-दूसरेके पास उपस्थित हो इन उत्पातोंके सम्बन्धमें अपना मत इस प्रकार प्रकट किया है

viniḥsṛtya maholkābhis timiraṃ sarvato diśam | anyonyam upatiṣṭhaddhis tatra cokta maharṣibhiḥ ||

ਜਦੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੋਰ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਜਲਦੀਆਂ ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ। ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰਿਆ ਮਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

विनिःसृत्यhaving gone out, after emerging
विनिःसृत्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootवि-निः-√सृ (सरणे)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्यय), कर्तरि, absolutive; no person/number
महा-उल्काभिःwith great torches/meteors
महा-उल्काभिः:
Karana
TypeNoun
Rootउल्का
FormFeminine, Instrumental, Plural
तिमिरम्darkness
तिमिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootतिमिर
FormNeuter, Accusative, Singular
सर्वतःon all sides, everywhere
सर्वतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
दिशम्direction/region
दिशम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Accusative, Singular
अन्योन्यम्one another, mutually
अन्योन्यम्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
उपतिष्ठद्भिःby those approaching/standing near
उपतिष्ठद्भिः:
Karana
TypeVerb
Rootउप-√स्था (तिष्ठति)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), Masculine, Instrumental, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
and
:
TypeIndeclinable
Root
उक्तम्was said
उक्तम्:
TypeVerb
Root√वच्
Formक्त (भूतकर्मणि/भूतकृदन्त), Neuter, Nominative, Singular
महर्षिभिःby the great sages
महर्षिभिः:
Kartr
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Instrumental, Plural

व्यास उवाच

V
Vyāsa
M
Maharṣis (great seers)
M
Mahā-ulkā (great torches)