Shloka 45
कर्मयोग–ज्ञानयज्ञ–अवतारोपदेश
Karma-Yoga, Jñāna-Yajña, and Avatāra Instruction
त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन । निर्दन्दो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान्
traiguṇya-viṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna | nirdvandvo nitya-sattva-stho niryoga-kṣema ātmavān ||
ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਵੇਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤੀਤ ਹੋ। ਹರ್ಷ-ਸ਼ੋਕ ਆਦਿ ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿ, ਨਿੱਤ ਸ਼ੁੱਧ ਸੱਤਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿ, ਯੋਗ-ਖੇਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਸ਼ ਹੋ।
संजय उवाच
Educational Q&A
Do not let spiritual life be confined to guṇa-driven aims promised by ritual and worldly reward. Cultivate inner steadiness: transcend the pull of sattva-rajas-tamas, remain even-minded amid opposites, and act without anxiety for gain and security—rooted in self-mastery.
On the battlefield discourse, the teaching shifts Arjuna’s attention from reliance on Vedic ritual promises toward a higher discipline of equanimity and inner freedom, preparing him to act rightly without being bound by desire, fear, or fluctuating emotions.